[Series: 15 ngày chỉ nói về bản chất của marketing]
Chuỗi 15 bài viết này là cách mình quay lại với những nguyên lý cốt lõi của marketing, những điều căn bản và quan trọng nhưng đôi khi dễ bị bỏ qua trong quá trình làm việc. Nếu hiểu sai bản chất, mọi chiến lược hay chiến thuật phía sau dù làm nhiều đến đâu cũng khó mang lại hiệu quả bền vững. Rất mong nhận được những góp ý và chia sẻ từ mọi người.
“Sao bên em giá cao quá, anh thấy bên ngoài bán có xxx đồng thôi.”
Chắc hẳn các anh chị chủ doanh nghiệp cũng không còn xa lạ gì với lời chia sẻ này của khách hàng. Mình cho rằng nếu tần suất câu nói này xuất hiện ít, có thể không đáng quan ngại. Nhưng nếu nó lặp lại thường xuyên và bắt đầu làm chậm lại việc kinh doanh, điều cần làm không chỉ là xem lại bảng giá, mà cần nhìn rộng hơn vào toàn bộ cách thương hiệu đang xuất hiện trong mắt khách hàng.
(Tất nhiên, khái niệm “ít” hay “nhiều” luôn cần được nhìn trong bối cảnh các chỉ số và hiệu quả kinh doanh cụ thể.)
Trong phần lớn trường hợp, khách hàng thấy giá cao không hẳn vì mức giá đó thực sự cao so với thị trường, mà vì TỔNG GIÁ TRỊ CẢM NHẬN chưa đủ lớn để khiến họ cảm thấy mức giá ấy là hợp lý.
Hãy thử đi ngược lại vấn đề một chút. Hẳn là chúng ta từng đứng trước hai sản phẩm của hai thương hiệu khác nhau, và không ít lần lựa chọn sản phẩm đắt hơn của thương hiệu nổi tiếng hơn. Chúng ta thường tự nói với mình rằng thôi thì đắt hơn một chút nhưng thương hiệu này có vẻ ổn hơn, chất lượng chắc tốt hơn, mua sẽ yên tâm hơn.
Điều đáng suy nghĩ là: vì sao chúng ta lại cảm thấy “ổn hơn”, “tốt hơn”, “an tâm hơn” trong khi nhiều khi chưa hề sử dụng sản phẩm đó một cách đầy đủ? Phần lớn câu trả lời nằm ở truyền thông, ở cách thương hiệu KỂ CÂU CHUYỆN của mình, ở cách họ dẫn dắt người mua cảm nhận về sản phẩm thông qua một hệ thống tín hiệu nhất quán như hình ảnh, ngôn ngữ, trải nghiệm, điểm chạm, phản hồi xã hội và cả cách họ định vị mình trong thị trường.
Giá chưa bao giờ chỉ là một con số đứng riêng lẻ. GIÁ CẢ LÀ MỘT TÍN HIỆU. Nó phát đi thông điệp về sản phẩm, về thương hiệu, về chất lượng, về nhóm khách hàng mà thương hiệu muốn phục vụ và về vị trí mà thương hiệu đang cố gắng chiếm giữ trong tâm trí thị trường. Vì thế người tiêu dùng gần như không bao giờ đọc giá trong trạng thái tuyệt đối. Họ luôn đọc nó trong bối cảnh: so với những lựa chọn khác trên thị trường, so với mặt bằng chi tiêu quen thuộc, so với trải nghiệm mà họ kỳ vọng và cả so với hình ảnh mà thương hiệu đang tạo ra.
Một ly cà phê vài chục nghìn ở quán vỉa hè và một ly cà phê hơn một trăm nghìn ở Starbucks, xét ở tầng vật chất, đều vẫn là cà phê. Nhưng thứ khách hàng mua ở Starbucks không chỉ là nguyên liệu, mà còn là không gian, sự tiện lợi, khả năng nhận diện thương hiệu, cảm giác quen thuộc ở nhiều thành phố khác nhau, trải nghiệm phục vụ, khả năng ngồi làm việc hoặc gặp gỡ, và một chuẩn mực nhất định mà thương hiệu đó đã xây dựng được trong tâm trí người dùng.
Cũng tương tự như vậy, Apple chưa bao giờ chỉ bán một chiếc điện thoại với các thông số kỹ thuật. Họ bán một hệ sinh thái, một trải nghiệm mượt mà, một ngôn ngữ thiết kế và một niềm tin rằng sản phẩm này “đáng tiền” theo một cách nào đó. Patagonia cũng không đơn thuần bán quần áo ngoài trời, mà bán thêm một câu chuyện về lối sống, về môi trường và về hệ giá trị mà người mua cảm thấy họ đang đồng hành cùng. Khi một thương hiệu xây dựng được câu chuyện đủ mạnh, khách hàng không còn nhìn giá như một con số phải trả, mà như một phần của giá trị mà họ đang lựa chọn.
Nhiều người cho rằng khách hàng ngày nay rất tỉnh táo và sẽ không trả thêm tiền chỉ vì thương hiệu hay câu chuyện. Theo mình, cách nhìn đó khá hời hợt. Con người hiếm khi ra quyết định hoàn toàn bằng dữ liệu. =))
Trong rất nhiều trường hợp, họ ra quyết định dựa trên câu chuyện mà họ tin là đúng. Đó là lý do vì sao hai sản phẩm tương đương nhau về công năng vẫn có thể bán ở hai mức giá rất khác nhau. Một bên chỉ bán chức năng, còn một bên bán thêm ý nghĩa, sự yên tâm, cảm giác phù hợp với bản thân hoặc đơn giản là một niềm tin về chất lượng và vị thế.
Những thứ đó không hề vô hình. Chúng được tạo ra rất cụ thể qua quá trình xây dựng thương hiệu và truyền thông ĐỦ LÂU, ĐỦ NHẤT QUÁN.
Từ góc độ đó, storytelling không phải là một lớp “tô son điểm phấn” cho sản phẩm như nhiều người hay nghĩ. Storytelling thực chất là quá trình làm rõ giá trị, làm rõ sự khác biệt và giúp khách hàng hiểu vì sao sản phẩm này có quyền được định giá như vậy trong bối cảnh thị trường. Một câu chuyện thương hiệu tốt không khiến khách hàng mù quáng trả thêm tiền. Nó khiến họ cảm thấy số tiền mình bỏ ra là hợp lý và phù hợp với điều họ nhận lại.
Vì vậy, khi một doanh nghiệp liên tục nghe khách hàng phàn nàn về giá, điều cần đánh giá lại thường không chỉ là bảng giá. Có thể cần nhìn lại CHIẾN LƯỢC.
Chiến lược về sản phẩm xem sự khác biệt đã đủ rõ chưa, chiến lược giá có phù hợp với định vị không, chiến lược thương hiệu có giúp doanh nghiệp chiếm được một vị trí rõ ràng trong tâm trí khách hàng không, và nội dung truyền thông có thực sự giúp khách hàng hiểu đúng về giá trị hay chỉ đang nói quá nhiều về tính năng và khuyến mãi.
Trong nhiều trường hợp, vấn đề không phải là doanh nghiệp bán đắt, mà là thương hiệu chưa kể được một câu chuyện đủ mạnh để làm cho mức giá ấy trở nên hợp lý.
Suy cho cùng, giá cả không nên chỉ là những con số. Nó cần có câu chuyện đứng đằng sau. Bởi vì khách hàng không mua một con số, họ mua cách mà con số đó được giải thích bởi sản phẩm, bởi trải nghiệm và bởi niềm tin mà thương hiệu tạo ra.
Cảm ơn bạn đã tin đọc.
Thuỳ Trang.



