Marketing & Công việc

Nghĩ về vai trò nhà phân phối và các cấp đại lý trong marketing

Đăng 7 phút đọc
Nghĩ về vai trò nhà phân phối và các cấp đại lý trong marketing

Chiều qua, mình có cuộc trò chuyện hơn 40 phút với một chủ doanh nghiệp nhập khẩu và phân phối dầu nhớt tại An Giang.

Họ chia sẻ về nguyên tắc họ vận hành đại lý : không bán lẻ, không cạnh tranh về giá với đại lý và giữ sự nhất quán trong chính sách dành cho từng cấp. Họ tôn trọng và mong muốn “chất xám” mà cấp đại lý bỏ ra thật sự xứng đáng.

Mình chú ý đến câu chuyện này bởi vài tháng gần đây, khi có cơ hội làm việc với cả nhà phân phối và đại lý, mình gặp những tình huống khiến bản thân khá trăn trở: nhà phân phối xây dựng hệ thống đại lý, nhưng đồng thời cũng bán lẻ, tiếp cận cùng nhóm khách hàng và đưa ra những ưu đãi khiến chính đại lý của mình khó cạnh tranh.

Từ góc nhìn của người làm marketing, mình thấy điều đó ảnh hưởng sâu rộng hơn một vài đơn hàng bị mất.

Nhà cung cấp có lợi thế về nguồn hàng, giá nhập, thương hiệu và nguồn lực. Đại lý thường đầu tư vào việc tiếp cận thị trường: làm nội dung, tìm kiếm khách hàng, tư vấn, xây dựng mối quan hệ và chăm sóc sau bán hàng.

Có những khách hàng biết đến sản phẩm nhờ thương hiệu của nhà cung cấp. Nhưng cũng có những khách hàng chỉ bắt đầu quan tâm sau nhiều lần được đại lý giới thiệu, giải thích và kiên trì thuyết phục.

Cả hai bên đều góp phần tạo ra nhu cầu và niềm tin để một giao dịch có thể diễn ra.

Vấn đề xuất hiện khi đại lý bỏ công tạo dựng nhu cầu, còn nhà cung cấp lại dùng lợi thế sẵn có để bán trực tiếp cho chính những khách hàng ấy, với mức giá ngang bằng hoặc thấp hơn giá đại lý có thể bán.

Đại lý vừa phải đầu tư marketing, vừa phải duy trì tư vấn và dịch vụ, lại vừa cạnh tranh với bên đang quyết định giá đầu vào của mình.

Đó là một cuộc cạnh tranh RẤT CHÊNH LỆCH.

***
Đôi vai khổng lồ mà đại lý kỳ vọng có thể dựa vào lại trở thành sức nặng đè lên chính những đại lý nhỏ. Nguồn lực đủ lớn để nâng đỡ một hệ thống được dùng để giành từng đơn hàng với những người trong hệ thống ấy.

Trên danh nghĩa có đại lý cấp 1, cấp 2, cấp 3, nhưng trong một số trường hợp mình tiếp xúc, ranh giới giữa các cấp chưa thực sự rõ ràng. Mỗi cấp có trách nhiệm gì, được hỗ trợ đến đâu, phục vụ thị trường nào và nhận quyền lợi tương ứng ra sao — những điều ấy chưa được làm rõ ngay từ đầu.

Nếu có phân chia địa bàn thì phạm vi và cách phối hợp cũng cần cụ thể. Khi nhiều bên cùng tiếp cận một khách hàng, ai sẽ hỗ trợ ai? Khi đại lý đã đầu tư khai thác một cơ hội, công sức ấy được ghi nhận thế nào?

Nếu các cấp cùng bán cho một nhóm khách hàng, chính sách giá thay đổi theo từng giao dịch, nhà phân phối lại sẵn sàng bán thẳng với mức ưu đãi tương đương, thì việc phân cấp còn mang lại ý nghĩa gì cho người tham gia?

Khi ấy, đại lý rất khó tính toán một kế hoạch dài hạn. Họ không biết phần lợi nhuận dự kiến có đủ để bù chi phí marketing hay không, cũng không biết khách hàng mình đang chăm sóc có nhận được một báo giá thấp hơn từ chính đầu nguồn vào ngày mai hay không.

Một hệ thống có thể vẫn tăng doanh số trong ngắn hạn, trong khi niềm tin bên trong đang GIẢM DẦN.

***
Và đây là điểm mình thấy liên quan trực tiếp đến marketing: đại lý sẽ khó sẵn lòng đầu tư phát triển thị trường nếu không tin rằng công sức của mình có cơ hội được đền đáp.

Họ có thể giảm ngân sách, ngừng làm nội dung chuyên sâu, chỉ bán khi có người hỏi hoặc chuyển sang sản phẩm khác. Những hoạt động cần sự kiên trì sẽ dần nhường chỗ cho việc tìm đơn hàng trước mắt.

Nhìn từ phía nhà cung cấp, điều đó cũng đồng nghĩa với việc hệ thống mất đi những người từng sẵn lòng giới thiệu, giải thích và xây dựng niềm tin cho sản phẩm mỗi ngày.

Bởi vậy, điều mình ghi nhớ từ doanh nghiệp dầu nhớt ở An Giang là SỰ RÕ RÀNG TRONG VIỆC LỰA CHỌN VAI TRÒ.

Khi quyết định không bán lẻ, họ dành phần cơ hội ấy cho đại lý. Khi thiết lập từng cấp trong hệ thống, họ coi trọng việc giữ cam kết để người tham gia biết mình đang đứng ở đâu và có thể phát triển như thế nào.

Lựa chọn đó có thể khiến họ bỏ qua một số đơn hàng trực tiếp. Nhưng theo cách mình nhìn nhận, nó tạo thêm lý do để đại lý tiếp tục đầu tư cho sản phẩm của họ.

***
Câu chuyện cũng làm mình nhớ khi còn làm việc tại Viettel.

Trong phạm vi công việc mình từng trải qua, mình thấy cấp tổng công ty nỗ lực tìm kiếm công việc và dự án để anh em ở các đơn vị địa phương triển khai. Nguồn lực và khả năng tiếp cận ở cấp trên được dùng để mở thêm cơ hội cho phía dưới.

Dù mô hình tổ chức khác nhau, trải nghiệm ấy cho mình một bài học: người có lợi thế lớn hơn có thể giúp cả hệ thống phát triển bằng cách tạo điều kiện để mỗi bên làm tốt phần việc của mình.

Ở chiều ngược lại, khi đứng trong vai trò đại lý, mình cũng thấy rõ trách nhiệm xây dựng giá trị riêng.

Nếu tất cả nội dung mình làm chỉ nói sản phẩm tốt thế nào, thương hiệu nhà cung cấp lớn ra sao, khách hàng có thể nhớ sản phẩm nhưng không nhớ mình. Công sức marketing khi đó chủ yếu bồi đắp cho thương hiệu đầu nguồn.

Đại lý cần giúp khách hàng hiểu thêm vì sao nên lựa chọn làm việc với mình: mình hiểu nhu cầu của họ đến đâu, tư vấn có phù hợp không, hỗ trợ có kịp thời không và có đồng hành sau khi bán hàng hay không.

Những giá trị ấy cần hiện diện trong cả nội dung lẫn trải nghiệm thực tế.

Tuy nhiên, việc đại lý phải tạo khác biệt không thể trở thành lý do để bỏ qua một chính sách phân phối thiếu công bằng. Một đại lý có năng lực vẫn cần những cam kết đủ rõ để yên tâm đầu tư. Uy tín riêng và sự minh bạch của hệ thống cần đi cùng nhau.

Sau cuộc trò chuyện chiều qua, mình thấy vai trò của nhà cung cấp và đại lý trong marketing gắn bó với nhau nhiều hơn những gì thể hiện trên bảng giá hay mức chiết khấu.

Nhà cung cấp xây dựng sức hút của sản phẩm và nền tảng để hệ thống vận hành. Đại lý đưa sản phẩm vào từng thị trường, từng mối quan hệ, đồng thời tạo dựng uy tín bằng cách phục vụ của mình.

Khi vai trò rõ ràng, công sức của hai bên có thể cộng hưởng. Khi vai trò chồng lấn và lợi thế đầu nguồn được dùng để ép xuống, chính những người đang giúp sản phẩm đến gần khách hàng lại dễ bị tổn thương nhất.

Một vài những trăn trở cho khách hàng của mình.
Cảm ơn đã tin đọc.
Thuỳ Trang.

Ảnh: Nicolas J Leclercq

Marketing & Công việc